करदाता सेवा तथा दर्ता

नेपालको कर प्रणालीमा करदाता सेवा तथा दर्ता (Taxpayer Service and Registration) आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) तथा मातहतका कार्यालयहरूबाट प्रवाह गरिने प्रमुख आधारभूत सेवा हो।

१. स्थायी लेखा नम्बर (PAN) दर्ताका प्रकारहरू

• व्यक्तिगत प्यान (Personal PAN - PPAN):

   

  • तलब, पारिश्रमिक वा लगानीबाट आयआर्जन गर्ने प्राकृतिक व्यक्तिहरूका लागि।

  • आवश्यक कागजात: नागरिकताको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि, पासपोर्ट साइजको फोटो।

• व्यावसायिक प्यान (Business PAN):

   

  • एकलौटी फर्म, साझेदारी फर्म वा कम्पनीमार्फत व्यवसाय सञ्चालन गर्न।

  • आवश्यक कागजात: व्यवसाय दर्ता प्रमाणपत्र, नागरिकता, सम्झौता पत्र, घरबहाल सम्झौता आदि।

• मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) दर्ता:

   

  • कानुनी सीमा (Threshold) नाघेका वा ऐनअनुसार अनिवार्य भ्याटमा जानुपर्ने वस्तु/सेवाको कारोबार गर्ने करदाताका लागि।

• अन्तःशुल्क (Excise) दर्ता:

   

  • मदिरा, सुर्तीजन्य वा अन्तःशुल्क लाग्ने वस्तुहरूको उत्पादन, पैठारी वा बिक्री वितरण गर्न।

• अग्रिम कर कट्टी (Withholding PAN):

   

  • सरकारी कार्यालय, गैरसरकारी संस्था वा निकाय जसले खर्च भुक्तानी गर्दा टीडीएस (TDS) कट्टा गर्छन्।

२. अनलाइन दर्ता प्रक्रिया (Online Registration Steps)

1. पोर्टल प्रवेश: आन्तरिक राजस्व विभागको आधिकारिक वेबसाइट (ird.gov.np) मा गई Taxpayer Portal मा जानुहोस्।

2. आवेदन फाराम: बायाँतर्फको मेनुबाट Application for Registration चयन गर्नुहोस्।

3. युजरनेम र पासवर्ड: नयाँ युजरनेम, पासवर्ड, सम्पर्क नम्बर र इमेल राखी सुरक्षित गर्नुहोस्।

4. विवरण भर्ने: आफ्नो व्यक्तिगत वा व्यावसायिक विवरण, ठेगाना, बैंक खाता र कारोबारको प्रकृति विवरण भर्नुहोस्।

5. कागजात अपलोड: आवश्यक कागजात (नागरिकता, फोटो, दर्ता प्रमाणपत्र आदि) स्क्यान गरी अपलोड गर्नुहोस्।

6. सबमिट र प्रिन्ट: फाराम सबमिट गरेपछि प्राप्त Submission Number सुरक्षित राख्नुहोस् वा फाराम प्रिन्ट गर्नुहोस्।

7. प्रमाणपत्र प्राप्ति: सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालय (IRO) वा करदाता सेवा कार्यालय (TSO) मा पुगेर जैविक (Biometric) प्रमाणीकरण गरी प्यान प्रमाणपत्र लिनुहोस्।

३. करदाता सेवा अन्तर्गत उपलब्ध मुख्य सुविधाहरू

• ई-फाइलिङ (E-Filing): आय विवरण (D-01, D-02, D-03, D-04) तथा भ्याट/अन्तःशुल्क विवरण अनलाइन दाखिला।

• ई-पेमेन्ट (E-Payment): कनेक्ट आईपीएस (connectIPS) वा बैंकमार्फत भौचर सिर्जना गरी अनलाइन कर भुक्तानी।

• कर चुक्ता प्रमाणपत्र (Tax Clearance Certificate): कर विवरण र रकम दाखिला भएपछि अनलाइन प्रणालीबाटै स्वचालित रूपमा कर चुक्ता प्रमाणपत्र डाउनलोड गर्ने सुविधा।

• विवरण संशोधन तथा शाखा दर्ता: व्यावसायिक ठेगाना, साझेदार परिवर्तन वा नयाँ शाखा थप सम्बन्धी सेवा।

• करदाता परामर्श तथा शिक्षा: करसम्बन्धी कानुनी जानकारी, तालिम र गुनासो व्यवस्थापन।

तपाईंलाई व्यक्तिगत प्यान, व्यावसायिक फर्म/कम्पनी दर्ता, वा बायोमेट्रिक तथा कर चुक्ता प्रक्रियामध्ये कुन विषयमा थप विस्तृत विवरण चाहिएको छ?